Geometrii wyrobu

PN-EN ISO 286-1:2011  Specyfikacje geometrii wyrobów (GPS) — Układ kodowania ISO tolerancji wymiarów liniowych — Część 1: Podstawy tolerancji, odchyłek i pasowań

Zakres

Określono system kodowania ISO dla tolerancji stosowanych do wymiarów liniowych, elementów wymiarowalnych typów walec i dwie równoległe powierzchnie przeciwległe. Również zdefiniowano pojęcia podstawowe i terminologię związaną z systemem kodowania. Nadto, ustalono ujednolicony dobór pól tolerancji ogólnego przeznaczenia wśród licznych możliwości. Wreszcie, określono podstawową terminologię dotyczącą pasowań między dwoma elementami wymiarowalnymi bez ograniczenia kierunku i położenia oraz objaśniono zasadę „stałego otworu” i „stałego wałka”

PN-EN ISO 1101:2017-05 Specyfikacje geometrii wyrobów (GPS) — Tolerancje geometryczne — Tolerancje kształtu, kierunku, położenia i bicia

Zakres

W niniejszym dokumencie zdefiniowano język symboli specyfikacji geometrii wyrobów i zasady jego interpretacji.
W dokumencie ustalono podstawy specyfikacji geometrycznych.
Ilustracje w tym dokumencie mają na celu wyjaśnienie, jak określoną specyfikację można w pełni oznaczyć za pomocą zapisu bezpośredniego (łącznie np. z TED).
UWAGA 1 W innych Normach Międzynarodowych powołanych w Rozdziale 2 oraz w Tablicach 3 i 4 podano bardziej szczegółowe informacje dotyczące tolerowania geometrycznego.
UWAGA 2 W niniejszym dokumencie podano reguły czytelnych i bezpośrednich oznaczeń specyfikacji geometrycznych. Alternatywnie te same specyfikacje można oznaczyć pośrednio zgodnie z ISO 16792 dołączając je do modelu CAD 3D. W tym przypadku możliwe jest, iż niektóre składowe specyfikacji będą dostępne poprzez funkcję wyszukiwania lub inny sposób poszukiwania informacji zawartej w modelu zamiast ich przedstawienia za pomocą zapisu bezpośredniego

PN-EN ISO 1302:2004 Specyfikacje geometrii wyrobów (GPS) — Oznaczanie struktury geometrycznej powierzchni w dokumentacji technicznej wyrobu

Zakres

Określono zasady podawania oznaczeń struktury geometrycznej powierzchni w dokumentacjach technicznych wyrobów (np. na rysunkach technicznych, w specyfikacjach, w umowach, w sprawozdaniach) za pomocą symboli graficznych i oznaczań w tekstach

PN-EN ISO 2692:2015-02 Specyfikacje geometrii wyrobów (GPS) — Tolerancje geometryczne — Wymaganie maksimum materiału (MMR), wymaganie minimum materiału (LMR) i wymaganie wzajemności (RPR)

Zakres

W niniejszej Normie Międzynarodowej zdefiniowano wymaganie maksimum materiału, wymaganie minimum materiału i wymaganie wzajemności. Wymagania te można stosować tylko dla elementów wymiarowalnych.
Wymagania te stosuje się, aby zapewnić dodatkowe funkcje wyrobu, jeżeli wymiar i geometria są wzajemnie powiązane, np. aby zapewnić funkcje “montowalność części“ (dla wymagania maksimum materiału) lub “minimalna grubość ścianki“ (dla wymagania minimum materiału). Zwraca się jednak uwagę, że wymaganie maksimum materiału i wymaganie minimum materiału są również stosowane do realizacji innych konstrukcyjnych wymagań funkcjonalnych.
Jeżeli wykorzystywane jest wymaganie maksimum materiału, minimum materiału lub wzajemności, to ze względu na wskazane wzajemne powiązanie między wymiarem i geometrią nie stosuje się zasady niezależności zdefiniowanej w ISO 8015.

PN-EN ISO 4288:2011 Specyfikacje geometrii wyrobów (GPS) — Struktura geometryczna powierzchni: Metoda profilowa — Zasady i procedury oceny struktury geometrycznej powierzchni

Zakres

W niniejszej Normie Międzynarodowej określono zasady porównywania wartości zmierzonych z granicami tolerancji dla parametrów struktury geometrycznej powierzchni, zdefiniowanych w ISO 4287, ISO 12085, ISO 13565-2 i ISO 13565-3. Określono także brakujące zasady doboru granicznej długości fali filtru (cut-off) lambda z indeksem c dla parametrów profilu chropowatości według ISO 4287, zmierzonych za pomocą przyrządów stykowych według ISO 3274

PN-EN ISO 5459:2011 Specyfikacje geometrii wyrobów (GPS) — Tolerancje geometryczne — Bazy i układy baz

Zakres

W niniejszej Normie Międzynarodowej ustalono terminologię, reguły i metodykę oznaczania i interpretacji baz i układów baz w dokumentacji technicznej wyrobów. Norma zawiera też wyjaśnienia pozwalające użytkownikowi zrozumieć zastosowane pojęcia.
W niniejszej Normie Międzynarodowej zdefiniowano operator specyfikacji (patrz ISO 17450-2) używany do utworzenia bazy lub układu baz. Operator weryfikacji (patrz ISO 17450-2) może przyjmować różną postać (fizycznie lub matematycznie) i nie jest przedmiotem niniejszej Normy Międzynarodowej.
UWAGA Szczegółowe reguły dotyczące baz dla wymagań maksimum i minimum materiału są podane w ISO 2692.

PN-EN ISO 8015:2012 Specyfikacje geometrii wyrobów (GPS) — Podstawy — Pojęcia, zasady i reguły

Zakres

W niniejszej Normie Międzynarodowej podano podstawowe koncepcje, zasady i reguły odnoszące się do tworzenia, interpretowania i zastosowania wszystkich Norm Międzynarodowych, Specyfikacji Technicznych i Raportów Technicznych dotyczących wymiarów i specyfikacji geometrii wyrobów (GPS) oraz weryfikacji

PN-EN ISO 8062-1:2009 Specyfikacje geometrii wyrobów (GPS) — Tolerancje wymiarowe i geometryczne wyrobów formowanych — Część 1: Słownictwo

Zakres

Podano terminy i definicje stosowane do opisania właściwości, kształtu i rodzajów tolerancji w przypadku tolerowania części konstrukcyjnych. Uwzględniono tolerancje podstawowe i/lub naddatki na obróbkę podawane na rysunku technicznym. Zdefiniowano 58 terminów. Wszystkie terminy ujęto w sześciu następujących grupach: wyroby formowane – 9 terminów, urządzenia produkcyjne – 15 terminów, procesy wytwarzania – 10 terminów, przestawień geometrii – 7 terminów, skazy powierzchni – 8 terminów, obróbka wykańczająca – 9 terminów. Nie ujęto poddanych obróbce powierzchni ochronnych i dekoracyjnych elementów konstrukcyjnych

PN-EN ISO 8062-3:2009 Specyfikacje geometrii wyrobów (GPS) — Tolerancje wymiarowe i geometryczne wyrobów formowanych — Część 3: Ogólne tolerancje wymiarowe i geometryczne oraz naddatki na obróbkę skrawaniem odlewów

Zakres

Określono klasy ogólnych tolerancji wymiarowych i geometrycznych oraz naddatków na obróbkę mechaniczną odlewów w stanie dostawy. Uwzględniono tolerowanie wymiarów i geometrii wszystkich odlewów z metali i ich stopów wykonywanych w różnych odlewniczych procesach wytwarzania

PN-EN ISO 8785:2000 Specyfikacje geometrii wyrobów — Skazy powierzchni — Terminy, definicje i parametry

Zakres

Podano terminy ogólne i terminy związane z parametrami skaz powierzchni . Zdefiniowano pojęcia wgłębienia, wypukłości, skazy mieszanej oraz skaz powierzchniowych i skaz wyglądu. Rozróżniono 31 rodzajów skaz, w tym rodzaje wgłębień, wypukłości, skaz mieszanych oraz skaz powierzchniowych i skaz wyglądu. Zamieszczono indeksy alfabetyczne terminów polskich. W załączniku krajowym NA podano zestawienie terminów polskich i odpowiadającym im terminów w językach angielskim, francuskim i niemieckim

PN-EN ISO 10135:2011 Specyfikacje geometrii wyrobów (GPS) — Oznaczenia na rysunkach części formowanych stosowane w dokumentacji technicznej wyrobu (TPD)

Zakres

Określono zasady oraz umowne oznaczenia graficzne stosowane w dokumentacji technicznej wyrobu w celu podania wymagań dotyczących określenia części formowanych. Podano również proporcje i wymiary symboli graficznych stosowanych do ich przedstawienia. Przedstawiono zasady wymiarowania liniowego, geometrycznego i tolerowania

PN-EN ISO 14405-1:2016-12 Specyfikacje geometrii wyrobów (GPS) — Tolerowanie wymiarów — Część 1: Wymiary liniowe wewnętrzne lub zewnętrzne

Zakres

W niniejszej części ISO 14405 ustanowiono domyślny operator specyfikacji (patrz ISO 17450-2) dla wymiaru liniowego wewnętrznego lub zewnętrznego i zdefiniowano pewną liczbę specjalnych operatorów specyfikacji wymiaru liniowego wewnętrznego lub zewnętrznego dla elementów wymiarowalnych, jak np. „walec”, „sfera”, „torus”, „okrąg”, „dwie naprzeciwległe płaszczyzny równoległe”, lub „dwie naprzeciwległe proste równoległe”.
Zdefiniowano także modyfikatory specyfikacji i oznaczenia rysunkowe tych wymiarów liniowych wewnętrznych lub zewnętrznych.
Niniejsza część ISO 14405 dotyczy następujących wymiarów liniowych wewnętrznych lub zewnętrznych:
a) wymiar lokalny:
― wymiar dwu punktowy;
― wymiar sferyczny;
― wymiar przekroju;
― wymiar fragmentu;
b) wymiar globalny:
― wymiar liniowy globalny bezpośredni:
― wymiar najmniejszych kwadratów;
― wymiar wpisany największy;
― wymiar opisany najmniejszy;
― wymiar minimax;
― wymiar liniowy globalny pośredni;
c) wymiar obliczony:
― średnica obwodowa;
― średnica powierzchniowa;
― średnica objętościowa;
d) wymiar uporządkowany:
― wymiar największy;
― wymiar najmniejszy;
― wymiar średni;
― wymiar środkowy,
― wymiar środka zakresu;
― zakres wymiarów;
― odchylenie standardowe wymiarów.
W niniejszej części ISO 14405 zdefiniowano tolerancje wymiarów wewnętrznych lub zewnętrznych liniowych dla następujących przypadków:
― odchyłka graniczna + i/lub – (np. 0/–0,019);
― wymiar graniczny górny (ULS) i/lub wymiar graniczny dolny (LLS) (np. 15,2 max., 12 min. lub 30,2/30,181);
― kod ISO klasy tolerancji zgodny z ISO 286-1 (np. 10h6);
z modyfikatorami lub bez nich.
Niniejsza część ISO 14405 zawiera zbiór narzędzi do wyrażania różnych typów charakterystyk wymiarów wewnętrznych lub zewnętrznych. Nie przedstawia żadnych informacji na temat związku między funkcją lub użytkiem a charakterystyką wymiaru wewnętrznego lub zewnętrznego.

PN-EN ISO 14405-2:2012 Specyfikacje geometrii wyrobów (GPS) — Tolerowanie wymiarów — Część 2: Wymiary inne niż wymiary liniowe wewnętrzne lub zewnętrzne

Zakres

W niniejszej części ISO 14405 pokazano zastosowanie tolerowania geometrycznego do wymiarów, które nie są wymiarami liniowymi wewnętrznymi ani zewnętrznymi, w celu uniknięcia niejednoznaczności powodowanej przez zastosowanie do tych wymiarów tolerancji ±. Dotyczy to zarówno wymiarów liniowych, jak i kątowych, poza wymiarami elementów wymiarowalnych.
Tolerowanie wymiarów można oznaczać za pomocą tolerowania ± albo tolerowania geometrycznego.
Niejednoznaczność spowodowaną przez zastosowanie tolerancji ± do wymiarów innych niż wymiary liniowe wewnętrzne lub zewnętrzne (tolerancje indywidualne i tolerancje ogólne np. według ISO 2768-1 i ISO 8062 3) wyjaśniono w Załączniku A.
UWAGA 1 Rysunki pokazane w niniejszej części ISO 14405 ilustrują tylko tekst i nie mają przedstawiać rzeczywistych zastosowań. Rysunki są celowo uproszczone dla pokazania jedynie odpowiednich zasad.
UWAGA 2 Oznaczenia tolerancji wymiarów wewnętrznych i zewnętrznych, patrz następujące normy: ISO 14405-1 wymiary liniowe wewnętrzne lub zewnętrzne; ISO 2538 kliny; ISO 3040 stożki.
UWAGA 3 Reguły dotyczące tolerowania geometrycznego podane są w ISO 1101.

PN-EN ISO 14405-3:2017-05 Specyfikacje geometrii wyrobów (GPS) — Tolerowanie wymiarów — Część 3: Wymiary kątowe wewnętrzne i zewnętrzne

Zakres

W niniejszej części ISO 14405 ustalono domyślny operator specyfikacji wymiaru kątowego wewnętrznego lub zewnętrznego oraz zdefiniowano pewną liczbę specjalnych operatorów specyfikacji dla elementów wymiarowalnych z wymiarem kątowym wewnętrznym lub zewnętrznym: stożek (ścięty lub nie ścięty), klin (ścięty lub nie ścięty), dwie przeciwległe linie proste (przekrój klina/klina ściętego płaszczyzną prostopadłą do linii prostej przekroju dwóch płaszczyzn klina/klina ściętego, przekrój stożka/stożka ściętego płaszczyzną zawierającą oś stożka/stożka ściętego). Patrz Rysunek 1 oraz Rysunek 2.
W niniejszej części ISO 14405 zdefiniowano również modyfikatory specyfikacji i oznaczenia rysunkowe tych wymiarów kątowych wewnętrznych i zewnętrznych.
Niniejsza część ISO 14405 obejmuje następujące wymiary kątowe wewnętrzne lub zewnętrzne
— wymiar kątowy wewnętrzny lub zewnętrzny lokalny:
— wymiar kątowy wewnętrzny lub zewnętrzny między dwoma prostymi;
— wymiar kątowy wewnętrzny lub zewnętrzny częściowy;
— wymiar kątowy wewnętrzny lub zewnętrzny globalny:
— bezpośredni wymiar kątowy wewnętrzny lub zewnętrzny globalny:
— wymiar kątowy wewnętrzny lub zewnętrzny najmniejszych kwadratów;
— wymiar kątowy wewnętrzny lub zewnętrzny minimaks;
— wymiar kątowy wewnętrzny lub zewnętrzny hierarchiczny/niebezpośredni wymiar kątowy wewnętrzny lub zewnętrzny globalny:
— wymiar kątowy wewnętrzny lub zewnętrzny maksymalny;
— wymiar kątowy wewnętrzny lub zewnętrzny minimalny;
— wymiar kątowy wewnętrzny lub zewnętrzny uśredniony;
— zakres wymiaru kątowego wewnętrznego lub zewnętrznego;
— środek rozstępu wymiaru kątowego wewnętrznego lub zewnętrznego;
— wymiar kątowy wewnętrzny lub zewnętrzny średni;
— odchylenie standardowe wymiaru kątowego wewnętrznego lub zewnętrznego.
W niniejszej części ISO 14405 zdefiniowano interpretację tolerancji wymiarów kątowych wewnętrznych i zewnętrznych oznaczonych jako:
— odchyłki graniczne + i/lub –, np. 0º /-0,5º, albo;
— oznaczone za pomocą wymiaru granicznego górnego (ULS) i/lub wymiaru granicznego dolnego (LLS), np. 35º max lub 15º min, 34º/36º,
— z modyfikatorami lub bez nich.
W niniejszej normie podano sposoby wyrażania różnych charakterystyk wymiarów kątowych wewnętrznych i zewnętrznych. Norma nie podaje informacji o zależnościach między funkcją lub zastosowaniem, a charakterystyką wymiaru kątowego